Làm sao để xe chạy hoài không hư

5.5 – Cơ cấu phối khí: Trục cam

Cơ cấu phối khí

Trục cam

Có nhiệm vụ thực hiện chuyển động nâng của xu-páp vào đúng thời điểm, đúng thứ tự và tạo điều kiện đóng xu-páp qua lò xo xu-páp.

Trục cam đúc: Được sản xuất dưới dạng vỏ gang cứng từ gang đúc luyện chứa graphit lá hoặc graphit cầu.

Trục cam đúc
Trục cam đúc



Trục cam ghép nối: Loại trục cam này gồm các cam sản xuất riêng lẻ từ thép thấm than, thép nhiệt luyện, hoặc thép thấm nitơ. Sau đó những cam được lắp nóng lên một ống thép.

Trục cam dạng ghép nối giữa vấu cam và trục
Trục cam dạng ghép nối


Những dạng cam (Vấu cam)

Khi mở và đóng xu-páp, biên dạng cam (vấu cam) xác định:

  • Khoảng thời gian mở
  • Tốc độ nâng
  • Độ nâng xu-páp
  • Trình tự chuyển động

Cam nhọn: Xu-páp được nâng lên và đóng lại chậm, chỉ mở hoàn toàn trong khoảng thời gian ngắn.

Cam không đối xứng: Đường dẫn lên phẳng hơn của cam kích hoạt xu-páp mở chậm hơn, đường dẫn xuống dốc hơn cho phép mở lâu hơn và đóng nhanh hơn.

Cam dốc: Xu-páp được mở và đóng nhanh, mở hoàn toàn trong khoảng thời gian dài.

Dạng cam và độ nâng cam
Dạng trục cam và độ nâng vấu cam


Dẫn động trục cam

Trục cam dẫn động bằng dây cu-roa
Trục cam dẫn động bằng dây cu-roa (đai răng)

Đại răng bằng chất dẻo được sử dụng. Trên lưng đai băng kéo thường có lớp lót bằng dây thủy tinh. Lớp lót này truyền lực kéo và giới hạn sự căng giãn. Đĩa đai răng có đế dẫn hướng giữ đai răng không bị trượt ngang.

Trục cam dẫn động bằng xích
Trục cam dẫn động bằng xích

Được sử dụng khi phải truyền lực lớn hơn và thời gian điều khiển cần phải giữ chính xác. Nhờ xích căng nên áp lực căng xích được cố định. Để hãm tiếng ồn của xích, xích được dẫn trong đường ray trượt bằng nhựa, bánh trục khuỷu có thể được tráng thêm cao su.

Trục cam dẫn động bằng bánh răng
Trục cam dẫn động bằng bánh răng trụ

Chuyển động quay của trục khuỷu được truyền đến trục cam nằm trong đầu xy-lanh qua một bộ bánh răng. Để giảm tiếng ồn, các bánh răng đều có răng nghiêng. Ưu điểm: Mô-men dẫn động lớn được truyền rất chính xác và chiều dài thiết kế được rút ngắn nhờ những bánh răng mỏng.

Đặc điểm của dây cu-roa cam (đai răng)

  • Khối lượng nhỏ
  • Ít tiếng ồn khi chạy
  • Giá thành sản xuất rẻ
  • Yêu cầu lực căng trước ít hơn
  • Không cần bôi trơn
  • Phải giữ không được dính dầu (ngoài trừ dây cu-roa câm ướt)
  • Không được bẻ gập
  • Khi thay phải lưu ý chỉ dẫn của nhà sản xuất

Cò gánh, cò mổ

Khi xu-páp không được trục cam kích hoạt trực tiếp qua chén đội, chúng được mở bởi trục cam qua cò gánh hoặc cò mổ.

Cò gánh là loại cò một đòn, một đầu tựa lên một chốt dạng cầu. Đầu kia truyền chuyển động đẩy của cam lên xu-páp. Ma sát giữa cam và cò gánh có thể được giảm thiểu nhiều qua việc sử dụng cò gánh lăn (Hình dưới).

Cò mổ là loại cò 2 đòn. Trục cam được bố trí dưới cò mổ. Chuyển động đẩy của trục cam được cò mổ chuyển hướng lên thân xu-páp. Giống như khi sử dụng cò gánh lăn, ma sát giữa cam và cò mổ có thể được giảm thiểu qua việc sử dụng cò mổ lăn.

Cò gánh lăn
Cò gánh lăn

Cuốn sách thiết thực, dễ đọc, dễ hiểu dành cho các chủ xe và tài xế. Được viết bởi một thợ sửa xe chuyên nghiệp, sách gồm 12 phần, nói về những điều nên làm và không nên làm khi sử dụng xe ô tô